Yabancı yatırımcının çalışma izni alıp almayacağı, şirketteki rolüne ve Türkiye'de fiilen çalışıp çalışmayacağına bağlıdır. Limited şirkette ortak olan müdür veya anonim şirkette ortak olan yönetim kurulu üyesi Türkiye'de çalışacaksa çalışma izni almalıdır; yönetici sıfatı olmayan ortaklar ve Türkiye'de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri ise üç aya kadar çalışma izni muafiyetiyle çalışabilir.
Yabancı yatırımcı çalışma izni konusu, ikamet izniyle de doğrudan bağlantılıdır: geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçerken, yatırım amaçlı ikamet izni çalışma hakkı sağlamaz. Bu yazıda 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (Uygulama Yönetmeliği) çerçevesinde muafiyetleri, izin türlerini ve ikamet bağlantısını açıklıyoruz.
Yabancı yatırımcı çalışma izni almak zorunda mı?
Yatırım yapmak tek başına çalışma hakkı doğurmaz; Türkiye'de fiilen çalışacak her yabancı, özel bir muafiyet kapsamında değilse çalışma izni almalıdır. 6735 sayılı Kanun m. 10/5, limited şirketin ortağı olan müdürü, anonim şirketin ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yönetici olan komandite ortağının çalışma izni alarak çalışabileceğini açıkça düzenler.
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu m. 3/g de bu Kanun kapsamında kurulan şirket, şube ve kuruluşlarda istihdam edilecek yabancı personele Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çalışma izni verileceğini öngörür. Aşağıdaki tablo, yatırımcının şirketteki rolüne göre gündeme gelen belgeyi özetler.
Şirketteki rol | Gereken belge | Dayanak |
|---|---|---|
Ortak olan limited şirket müdürü | Bağımsız çalışma izni | 6735 s. K. m. 10/5; Yön. m. 29/1-c |
Ortak olan anonim şirket yönetim kurulu üyesi | Bağımsız çalışma izni | 6735 s. K. m. 10/5; Yön. m. 29/1-c |
Yönetici sıfatı olmayan ortak (Türkiye'de çalışacaksa) | Üç aya kadar çalışma izni muafiyeti | Yön. m. 48/1-ç |
Türkiye'de ikamet etmeyen anonim şirket yönetim kurulu üyesi | Üç aya kadar çalışma izni muafiyeti | Yön. m. 48/1-ç |
Ortak olmayan, en üst düzeyde temsil ve ilzama yetkili yabancı | Üç aya kadar çalışma izni muafiyeti | Yön. m. 48/1-ç |
Türkiye'de çalışmayan, yalnızca yatırım yapan yabancı | Çalışma izni değil, kısa dönem ikamet izni | YUKK m. 31/1-j |
Çalışma izni muafiyeti nedir ve yatırımcılar hangi muafiyetlerden yararlanabilir?
Çalışma izni muafiyeti, Bakanlıkça resmî belge olarak düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya çalışma izni almadan çalışma ve ikamet hakkı veren bir belgedir (Uygulama Yönetmeliği m. 4/1-ç). Muafiyet kendiliğinden doğmaz; Yönetmelik m. 49/1'e göre muafiyet kapsamındaki yabancılar da ancak çalışma izni muafiyeti alarak çalışabilir.
Yatırımcılar açısından öne çıkan muafiyet halleri Uygulama Yönetmeliği m. 48/1'de şöyle düzenlenmiştir:
- Anonim şirketlerin Türkiye'de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri, diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortakları ve ortak olmayıp en üst düzeyde temsil ve ilzama yetkili yabancılar: üç aya kadar (m. 48/1-ç)
- İthal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakımı, onarımı veya kullanım eğitimi için gelenler: toplam üç aya kadar (m. 48/1-b)
- Sınır ötesi hizmet sunucusu yabancılar: üç aya kadar (m. 48/1-c)
- Ekonomik, sosyo-kültürel, teknolojik alanlarda veya eğitimde Türkiye'ye önemli katkı sağlayabileceği ilgili kamu kurumlarınca bildirilenler: üç yıla kadar (m. 48/1-h)
Muafiyetin süre ve tekrar sınırları nelerdir?
Muafiyet, yabancının talep ettiği süreyle ve m. 48'deki üst sınırı aşmamak kaydıyla düzenlenir; pasaport süresinden altmış gün kısa olmalıdır ve süre uzatma başvurusu yapılamaz (Uygulama Yönetmeliği m. 51).
Muafiyet belgesi, öngörülen süre içinde ülkeye çoklu giriş-çıkış imkânı tanır (m. 53/2).
Yönetmelik m. 53/1'e göre (b) ve (c) bentlerindeki muafiyetlerde altı ay, diğer muafiyetlerde on iki ay geçmeden aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru yapılamaz. Muafiyet kapsamındaki çalışma öngörülen süreyi aşacaksa Bakanlıktan çalışma izni alınması zorunludur (m. 53/4).
Bu nedenle yabancı yatırımcı çalışma izni planlamasında, sürekli yönetim görevi üstlenecek kişi için muafiyet yalnızca geçici bir çözüm olarak görülmelidir.
Şirket ortağı müdür hangi çalışma iznini alır?
Yabancı yatırımcı çalışma izni türleri arasında en sık başvurulanı bağımsız çalışma iznidir. Şirkette ortak olan ve aynı zamanda müdür veya yönetim kurulu üyesi olan yabancıya bağımsız çalışma izni verilebilir (Uygulama Yönetmeliği m. 29/1-c ve ç).
Bağımsız çalışma izni, Kanun m. 10'daki bir-iki-üç yıllık süre sınırlarına bağlı olmaksızın süreli olarak düzenlenir (6735 s. K. m. 10/8).
Başvurunun değerlendirilmesinde yabancının eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile şirketteki sermaye payı dikkate alınır (Kanun m. 10/7, Yönetmelik m. 29/5).
Yönetmelik m. 22 de şirketin ödenmiş sermayesi, brüt satışları, ihracatı ve toplam istihdamı içindeki Türk çalışan oranı gibi ölçütleri sayar.
Bakanlığın sermaye ve istihdam kriterleri nelerdir?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının internet sitesinde yayımlanan çalışma izni değerlendirme kriterlerine göre (Kasım 2026 itibarıyla), bilanço esasına tabi işyerinde ortak olan yabancı için işyerinin ödenmiş sermayesinin ve yabancının sermaye tutarının en az 500.000 TL, ortaklık payının ise en az yüzde 20 olması aranır. Bu eşikler 01.01.2025'ten itibaren uygulanmaktadır.
Aynı kriterlere göre işyerinde en az beş Türk vatandaşının çalışması gerekir; bu nedenle ilk çalışma izni şerhli düzenlenir ve iznin yedinci ayından itibaren her ay beş Türk vatandaşının istihdamı esas alınır. Sermaye payı 100.000 ABD doları veya üzerinde olan yabancı ortaklar için bu sermaye, pay ve istihdam kriterleri uygulanmaz.
Kriterler idari düzenleme niteliğinde olup değişebileceğinden başvurudan önce güncel metni Bakanlıktan teyit ediniz.
Şirket kuruluşunun ayrıntıları için yabancı ortaklı limited şirket kuruluşu ve yabancı sermayeli anonim şirket kuruluşu yazılarımıza; başvurunun teknik adımları için çalışma izni başvurusu nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.
Nitelikli yatırımcı ve Turkuaz Kart nasıl bir avantaj sağlar?
Nitelikli yatırımcı sayılan yabancılara 6735 sayılı Kanun m. 16/1-b uyarınca çalışma izni süreleri ve değerlendirme kurallarında istisna tanınabilir ve çalışma izni beş yıla kadar düzenlenebilir (Uygulama Yönetmeliği m. 32/6).
Yönetmelik m. 32/2'ye göre nitelikli yatırımcı tespitinde aşağıdaki şartlardan en az üçünün karşılanması veya en geç iki yıl içinde gerçekleştirileceğinin taahhüt edilmesi aranır:
- Yatırım sermayesinin Yönetmelikte belirlenen tutarın (metinde bir milyon TL) üzerinde olması
- Yıllık ihracatın Yönetmelikte belirlenen tutara (metinde 1,5 milyon TL) ulaşması
- En az on Türk vatandaşının doğrudan ve sürekli istihdam edilmesi
- Stratejik sektörde veya kalkınmada öncelikli bölgede yatırım yapılması
- Yatırım bünyesinde Ar-Ge veya tasarım merkezi kurulması
Yönetmelik m. 32/5 uyarınca TL olarak belirtilen bu değerler her takvim yılı başında Vergi Usul Kanunu'na göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 yılı için güncel tutarları Bakanlıktan teyit ediniz. Çok ortaklı yatırımlarda sermaye, ihracat ve istihdam ölçütleri başvuran yabancının ortaklık payına göre hesaplanır (m. 32/3).
Turkuaz Kart ise yatırımının ekonomiye ve istihdama etkisi gibi ölçütlerle uygun görülen yabancılara verilir; ilk üç yıl geçiş süresidir ve süresi içinde iptal edilmeyen kartta geçiş kaydı, başvuru üzerine kaldırılarak süresiz Turkuaz Kart verilir (6735 s. K. m. 11/1-2).
Kart sahibi süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır; eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da ikamet izni yerine geçen belge verilir (m. 11/3-4).
Çalışma izni ile ikamet izni arasında nasıl bir bağlantı var?
Geçerli çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti, geçerli oldukları sürece ikamet izni yerine geçer (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, YUKK m. 27/1; Uygulama Yönetmeliği m. 57/1). Bunun tersi geçerli değildir: herhangi bir nedenle ikamet izni bulunması yabancıya çalışma hakkı sağlamaz.
YUKK m. 31/1-j, Türkiye'de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılara ve aile üyelerine kısa dönem ikamet izni öngörür; bu izin beşer yıla kadar verilebilir (m. 31/5). Bu iznin metnindeki "Türkiye'de çalışmayan" ifadesi, yatırım ikametiyle şirkette fiilen görev almanın ayrıca çalışma izni gerektirdiğini gösterir.
Çalışma izni veya muafiyeti herhangi bir nedenle geçersiz hale gelirse buna bağlı ikamet hakkı da sona erer (Yönetmelik m. 57/2). Ancak yabancının çalışma izninden bağımsız, başka bir nedene dayanan geçerli ikamet izni varsa bu izin geçerliliğini korur (m. 57/3); bu nedenle bazı yatırımcılar ikamet ve çalışma hakkını ayrı belgelerle planlamayı tercih edebilir.
İzinsiz çalışmanın sonuçları nelerdir?
Çalışma izni olmadan çalışan yabancıya ve yabancıyı çalıştıran işverene 6735 sayılı Kanun m. 23/5 uyarınca ayrı ayrı idari para cezası uygulanır; fiilin tekrarında ceza bir kat artırılır (m. 23/6). Bu cezaların tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden güncel tutarı ilgili kurumdan teyit ediniz.
Kanun m. 23/8'e göre çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir. Sınır dışı kararlarına karşı başvuru yolları için sınır dışı kararına itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Çalışma izni reddedilirse ne yapılabilir?
Bakanlığın çalışma izni veya muafiyet başvurusunu reddeden kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde sistem üzerinden Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi halinde idari yargı yoluna başvurulabilir (Uygulama Yönetmeliği m. 66). Muafiyet başvurusunun hangi hallerde reddedileceği ise Yönetmelik m. 52'de sayılmıştır.
Danıştay, mülga 4817 sayılı Kanun döneminde verilen ve şirketin ekonomiye ve istihdama katkısının yetersizliğine dayanan ret işlemlerini iptal eden idare mahkemesi kararlarını onamıştır. Bu kararlar önceki mevzuata dayansa da ret gerekçesinin somut dosyaya göre denetlendiğini göstermesi bakımından yol göstericidir.
Adım adım: yatırımcı için doğru belgeyi belirlemek
- Şirketteki rolünüzü netleştirin: pay sahibi, müdür, yönetim kurulu üyesi veya temsil yetkilisi.
- Türkiye'de fiilen ne kadar süre çalışacağınızı belirleyin; üç ayı aşan çalışma çalışma izni gerektirir.
- Ortak-müdürseniz sermaye payınızı ve şirketin Türk çalışan sayısını Bakanlık kriterleriyle karşılaştırın.
- Nitelikli yatırımcı veya Turkuaz Kart şartlarını karşılayıp karşılamadığınızı değerlendirin.
- Çalışmayacaksanız yatırım veya iş kurma amaçlı kısa dönem ikamet iznini inceleyin.
- Ret halinde otuz günlük itiraz süresini kaçırmayın ve gerekçeyi belgelerle karşılayın.
Yabancı yatırımcı çalışma izni planlaması, şirket kuruluşu, ikamet ve ileride yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu gibi adımlarla birlikte ele alındığında daha tutarlı bir yol haritası ortaya çıkar. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yabancı yatırımcılara yönelik çalışmalarımız için hizmet kapsamımızı inceleyin veya İletişim sayfasını ziyaret edin.



