Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığında yatırımcının yabancı eşi ile yatırımcının ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları, ayrı bir yatırım yapmadan aynı dosya kapsamında vatandaşlık kazanabilir. Bu imkânın dayanağı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12/1-b'dir; anne, baba ve kardeşler ise bu kapsama girmez.
Bu yazıda yatırımcı vatandaşlığı sürecinde aile üyelerinin kim olduğunu, çocuklar için diğer ebeveynin muvafakatinin (rızasının) neden önem taşıdığını, başvuru adımlarını ve vatandaşlığın iptali ya da geri alınması halinde ailenin durumunu mevzuat ve Danıştay kararları ışığında açıklıyoruz. Yatırım türlerinin ayrıntıları için yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Yatırımcı vatandaşlığında aileden kimler yararlanabilir?
Kanun, yatırımcıyla birlikte üç grup aile üyesini sayar: yabancı eş, yatırımcının ve eşinin ergin olmayan yabancı çocuğu ve yatırımcının ve eşinin bağımlı yabancı çocuğu (5901 s. K. m. 12/1-b).
Aynı aile tanımı, yatırımcıya verilen ikamet izninde de kullanılır (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31/1-j).
Aile üyesi | Kapsamda mı? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
Yabancı eş | Evet | Evlilik belgesi gerekir; yatırımcının vatandaşlığı eşin vatandaşlığını kendiliğinden değiştirmez |
Ergin olmayan çocuk | Evet | Yatırımcının veya eşinin çocuğu olabilir; diğer ebeveynin muvafakati aranabilir |
Bağımlı ergin çocuk | Evet | Bağımlılık durumunun belgelerle ortaya konması gerekir |
Anne, baba, kardeş | Hayır | Kendi şartlarına göre ayrı ikamet izni veya vatandaşlık yolu değerlendirilir |
Kanundaki ifade “kendisinin ve eşinin” çocuğu şeklinde olduğundan, eşin önceki evliliğinden olan yabancı çocuk da kapsama girebilir. Bu durumda çocuğun velayet durumu ve diğer ebeveynin rızası ayrıca önem kazanır.
Ergin olmayan ve bağımlı çocuk ne anlama gelir?
6458 sayılı Kanun m. 3/1-e, çocuğu henüz on sekiz yaşını doldurmamış ve ergin olmamış kişi olarak tanımlar. Bağımlı çocuk ise on sekiz yaşını doldurduğu halde bakıma muhtaç olan, yani ana veya babası tarafından bakılmakla yükümlü olunan çocuktur.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 30/5, aile ikamet izni bakımından bu belirlemede 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun uygulanacağını öngörür. Vatandaşlık dosyasında bağımlılığın hangi belgelerle kanıtlanacağını ise başvuru makamından önceden teyit etmenizi öneririz.
Yatırımcının vatandaşlığı eşi kendiliğinden etkiler mi?
Hayır; yetkili makam kararıyla vatandaşlığın kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez (5901 s. K. m. 20/2).
Bu nedenle yabancı eşin, yatırımcı vatandaşlığı dosyasında kendi adına başvuru sahibi olarak yer alması ve kendi belgelerini sunması gerekir.
Eş bu dosyaya dahil edilmezse, sonradan vatandaşlık kazanmak için başka bir yola başvurması gerekir. Örneğin bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancı, aile birliği içinde yaşama gibi şartlarla evlilik yoluyla başvurabilir (m. 16). Ancak bu yol, ayrı bir inceleme ve bekleme süresi anlamına gelir.
Çocuklar için diğer ebeveynin muvafakati neden gereklidir?
5901 sayılı Kanun m. 20/2'ye göre ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır. Muvafakat verilmezse, ana veya babanın mutad meskeninin (olağan yaşadığı yer) bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır.
Ana ve babanın birlikte vatandaşlık kazanması halinde çocuklar da vatandaşlığı kazanır. Boşanmış veya ayrı yaşayan ailelerde ise velayet belgesi ve diğer ebeveynin yazılı muvafakati, dosyanın en sık eksik kalan parçalarıdır. Yurt dışında düzenlenen belgelerin onay ve tercüme gereklilikleri başvuru makamından teyit edilmelidir.
Dosya sırasında 18 yaşını dolduran çocuk ne olur?
Ana veya babasıyla birlikte işlem görmeyen çocuklar, ergin olduktan sonra vatandaşlık için başvurduklarında genel yoldan değerlendirilir (5901 sayılı Kanunun 20'nci maddesinin üçüncü fıkrası ve 11'inci maddesi).
Bu nedenle yaşı on sekize yakın çocukların durumunun, dosya açılmadan önce başvuru makamıyla netleştirilmesi önemlidir.
Aile üyeleri için başvuru adımları nelerdir?
Bir yatırımcı vatandaşlığı başvurusu yatırımın tespitiyle başlar ve Cumhurbaşkanı kararıyla sona erer; aile üyeleri bu sürecin her aşamasında yatırımcıyla birlikte yer alır. Danıştay da istisnai vatandaşlığın ön koşulunun 6458 sayılı Kanun m. 31/1-j'deki yatırım şartını taşımak olduğunu vurgulamaktadır. Adımlar şöyle sıralanabilir:
- Yatırımın ilgili kurumca kapsam ve tutar yönünden tespit edilmesi (Uygulama Yönetmeliği m. 20/2 ve 20/9)
- Yatırımcı, yabancı eş ve çocuklar için 6458 sayılı Kanun m. 31/1-j kapsamında ikamet izni alınması; bu izin en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir (m. 31/5)
- Her aile üyesi için form dilekçe, pasaport, medeni hal ve doğum belgeleri ile aile bağını gösteren nüfus kayıt örneğinin hazırlanması (Yönetmelik m. 20/3)
- Ergin olmayan çocukların başvurusunun veli veya vasi tarafından yapılması (Yönetmelik m. 64/2)
- Dosyanın karar alınmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilmesi ve milli güvenlik ile kamu düzeni araştırması (Yönetmelik m. 20/4; Kanun m. 12)
- Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığın kazanılması; karar, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (Kanun m. 20/1)
Çalışma izni ve ikamet bağlantısı gibi konuları yabancı yatırımcı için çalışma izni muafiyetleri yazımızda ayrıca ele aldık.
Hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Uygulama Yönetmeliği m. 20/3, istisnai vatandaşlık dosyasında istenen temel belgeleri sayar. Aile üyeleri için en kritik belge, eş ve çocuklarla aile bağını kanıtlayan nüfus kayıt örneği veya benzeri belgedir.
Aile üyeleri vatandaşlık kararı beklenirken Türkiye'de nasıl kalır?
Vatandaşlık kararı beklenirken yatırımcının eşi ve çocukları, yatırımcıyla birlikte 6458 sayılı Kanun m. 31/1-j kapsamında kısa dönem ikamet izni alarak Türkiye'de kalabilir. Bu bentte verilen izin, diğer kısa dönem izinlerden farklı olarak en fazla beşer yıllık sürelerle düzenlenebilir.
Aile ikamet izni de alternatif bir yoldur. 6458 sayılı Kanunun 34'üncü maddesine göre ikamet izni sahibi yabancının yabancı eşine ve ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğuna her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir; ancak bu izin, destekleyici kişinin ikamet izni süresini aşamaz.
Aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar. En az üç yıl aile ikamet izniyle kalan ve on sekiz yaşını tamamlayan çocuk, talep ederse bu iznini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir. Çocukların aile ikamet izninde de Türkiye dışında ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır.
Örnek: Üniversite öğrencisi 19 yaşındaki çocuk
Yatırımcının 19 yaşındaki ve yurt dışında üniversite okuyan çocuğu, ergin olduğu için ancak bağımlı çocuk niteliğini taşıyorsa yatırımcıyla aynı dosyaya girebilir. Bağımlılık koşulu yoksa çocuk bu kapsamda değerlendirilmez.
Böyle bir durumda çocuğun Türkiye'de kalması için öğrenci ikamet izni gibi kendi durumuna uygun bir izin türü düşünülebilir. Vatandaşlık için ise ileride genel hükümlere göre başvurması gerekir. Bu nedenle aile içinde yaşı on sekizi aşmış her bireyin durumu, yatırım kararından önce ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yatırım şartları aile büyüklüğüne göre değişir mi?
Hayır; aile üyelerinin sayısı yatırım tutarını artırmaz, tek bir yatırım tüm aile için yeterlidir. Uygulama Yönetmeliği m. 20/2'ye göre örneğin taşınmaz yatırımında en az 400.000 ABD doları değerinde ve tapuya üç yıl satılmaması şerhi konulan bir taşınmaz; banka mevduatı, devlet borçlanma aracı ve fon yatırımlarında ise en az 500.000 ABD doları aranır.
Tutarlar Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiğinden, yatırım öncesinde güncel değeri ilgili kurumdan teyit ediniz. Taşınmaz yatırımında değerleme ve şerh süreçlerini gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkta değerleme raporu ve tapu şerhi yazımızda anlattık.
Aile üyeleri ayrı ayrı mı değerlendirilir?
Evet; yatırım tek olsa da yatırımcı vatandaşlığı dosyasında her aile üyesi ayrı bir başvuru sahibi olarak değerlendirilir. 5901 sayılı Kanunun 12'nci maddesi, istisnai vatandaşlık için milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir hal bulunmamasını şart koşar ve bu şart her başvuru sahibi için ayrıca aranır.
Kanunun aynı maddesine 2017'de eklenen ikinci fıkra, engel hali bulunanların taleplerinin Bakanlıkça reddedileceğini öngörür. Bu nedenle bir aile üyesi hakkında olumsuz bir tespit yapılması, diğer üyelerin dosyasını kendiliğinden düşürmez; ancak eş ve çocuklar yatırımcıya bağlı kapsamda başvurduğundan yatırımcı hakkındaki olumsuz sonuç tüm aileyi etkileyebilir.
Pratikte her aile üyesinin pasaport, adres ve kimlik bilgilerinin tüm belgelerde birbiriyle uyumlu olması, yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin aynı yazımı kullanması önem taşır. İsim yazımındaki küçük farklar bile ek yazışmaya ve gecikmeye yol açabilir; bu nedenle yatırımcı vatandaşlığı dosyası hazırlanırken belgeler aile bazında birlikte kontrol edilmelidir.
Vatandaşlık iptal edilir veya geri alınırsa aile ne olur?
Vatandaşlığın iptali halinde sonuç aileyi de etkiler: yalan beyan veya önemli hususların gizlenmesi nedeniyle verilen iptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (5901 sayılı Kanunun 31 ve 32'nci maddeleri).
Ayrıca hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşılan vatandaşlık kararları geri alınır (m. 40).
Öte yandan geri alma kararının sebebi somut bilgi ve belgeyle ortaya konmalıdır. Danıştay, milli güvenlik ve kamu düzeni gerekçesiyle verilen bir geri alma kararını bu yönden denetlemiştir:
Yatırımcı vatandaşlığında sık yapılan hatalar nelerdir?
- Yabancı eşin yatırımcının vatandaşlığıyla kendiliğinden vatandaş olacağını varsaymak.
- Boşanmış ailelerde diğer ebeveynin muvafakatini veya velayet belgesini dosyaya eklememek.
- On sekiz yaşına yaklaşan çocukların durumunu başvurudan önce netleştirmemek.
- Bağımlı ergin çocuk için bağımlılığı gösteren belgeleri hazırlamamak.
- Yatırıma esas döviz ve ödeme belgelerinin gerçeğe uygunluğunu kontrol etmemek; sorun tüm aileyi etkileyebilir.
- Anne, baba veya kardeşlerin de aynı dosyaya dahil edilebileceğini düşünmek.
Yatırımcı vatandaşlığı tek bir yatırımla tüm çekirdek aileye vatandaşlık imkânı sunar; ancak eş ve çocukların her biri ayrı başvuru sahibi gibi ele alınmalı, velayet ve muvafakat belgeleri baştan tamamlanmalıdır. Genel vatandaşlık şartlarını Türk vatandaşlığı başvuru şartları yazımızda bulabilirsiniz. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hizmet kapsamımızı incelemek için Yabancı Yatırımcı Hukuku sayfasını ziyaret edebilir, sorularınız için İletişim sayfasını kullanabilirsiniz.



